Yomra'nın iç kesimlerinde mesken düzeni araziye ve geçim biçimine göre kurulur: evlerin hemen tamamı bahçe içindedir ve kat sayısı genellikle 1-2'dir; yalnızca vadi tabanındaki merkezî kesimlerde 4 kata ulaşan yapılar görülür. Ormanların iyi korunamadığı dönemlerde elde edilen ahşap malzemenin yanında taş da başlıca yapı gereci olarak kullanılmıştır; yakın çevreden temin edilen malzemeyle yapılmış eski tip meskenlere bugün de rastlanır.

Kırsal faaliyetin sürdüğü her meskenin bir eklentisi vardır. Bunların en tanınmışı, Doğu Karadeniz'e özgü serenderdir; direkler üzerine kurulan bu ahşap ambar, tarımsal ürünlerin -başta mısırın- nem ve fareden korunarak saklanmasını sağlar. Diğer eklentiler daha çok hayvan yiyeceğinin ve yakacak odunun saklanmasına ayrılır. Büyükbaş hayvan barınağı olarak ise yörede 'ahır' denilen, meskenlerin zemin katları kullanılır. Böylece ev; insanı üstte, hayvanı altta, ürünü yanda tutan bütünlüklü bir düzene dönüşür.

Su kaynaklarının bolluğu ve mısır tarımının yaygınlığı, yörede su değirmenlerini de yaygınlaştırmıştır. Özdil'de 2000'li yıllarda hâlâ iki su değirmeni mısır öğütmek için kullanılmaktaydı. Mısırın tarladan serendere, serenderden değirmene, değirmenden mısır ekmeğine uzanan yolculuğu, bu yapıların neden basit birer alet değil, mutfağın ve mimarinin ortak hafızası sayıldığını açıklar. Sosyal ve ekonomik seviyenin yükselmesine ve ulaşımın gelişmesine paralel olarak çağdaş yapı malzemeleriyle inşa edilen konut sayısı hızla artmış, geleneksel doku giderek seyrelmiştir.

(Kaynak: Serkan Doğanay, 'Geçmişteki Önemi Azalan Yerleşmelere Tipik Bir Örnek: Özdil (Uzmesohor)', Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 15, 2007, s. 297-329)

Yomra Portal Yapım Aşamasında